" اثر دوپامین "

سلام دوستان حسین هستم یک مسافر

با آرزوی سلامتی و سعادت برای تمامی خوانندگان این وبلاگ، امروز در خصوص چرایی لذت‌بخش بودن مواد مخدر از دیدگاه علمی به گفتگو می‌پردازیم. امیدوارم بتوانیم ابعاد تخریب‌های مواد مخدر را بهتر بشناسیم.

تمام مواد اعتیاد آوری که توسط انسان سوءمصرف می‌شوند به طور مستقیم یا غیر مستقیم مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهند؛ اما سؤال این است که چطور این فرایند رخ می‌دهد؟

بد نیست بدانیم در مغز هر موجود زنده‌ای، ساختاری وجود دارد که به آن، نظام پاداش مغزی گفته می‌شود. به نظر می‌رسد، مغزهای ما سیم‌کشی شده‌اند تا مطمئن شوند که فعالیت‌های پشتیبانی‌کننده‌ی زندگی را از طریق همراه سازی آن فعالیت‌ها با لذت یا پاداش تکرار خواهیم کرد. هر گاه این نظام پاداش فعال می‌شود، مغز خاطرنشان می‌شود که برخی چیزهای مهم در حال وقوع است که نیاز به یادآوری دارد و به ما می‌آموزد که تکرار کنیم و تکرار، بدون تفکر در باره‌ی آن؛ زیرا بر این باور است که آن چه این مسیر را تحریک می‌کند، برای ادامه‌ی زندگی ضروری است.

انسان همانند سایر موجودات رفتار و فعالیت‌هایی را که پاداش دهنده است، انجام می‌دهد. احساسات لذت‌بخش با ایجاد تقویت مثبت موجب تکرار رفتار مورد نظر می‌شود. جالب است بدانیم، پاداش‌هایی که موجب تحریک نظام پاداش می‌شوند، دو گونه هستند:

۱) پاداش‌های طبیعی مانند آب، غذا و رفتار جنسی.

۲) پاداش‌های مصنوعی نظیر مواد اعتیادآور. این مواد همان مسیری را تحریک می‌کنند که پاداش‌های طبیعی تحریک می‌نمایند، بر این اساس، ما می‌آموزیم مواد را به همان شیوه، سوءمصرف کنیم.

در این نظام ماده‌ای شیمیایی ترشح می‌شود که مسئول هیجانات و احساس لذت است. این ماده به نام «دوپامین» است. دوپامین یک انتقال‌ دهنده‌ی عصبی موجود در مناطقی از مغز است که حرکت، هیجان، شناخت، انگیزش و احساسات لذت‌بخش را تنظیم می‌کند. تحریک بیش از اندازه‌ی این نظام که رفتارهای طبیعی ما را پاداش می‌دهد، اثرات سرخوشی طلب شده توسط کسانی که مواد را سوءمصرف می‌کنند، تولید نموده و به آن‌ها یاد می‌دهند که رفتارشان را تکرار کنند.

به دوپامین ماده‌ی شیمیایی «احساس خوب» نیز گفته می‌شود؛ بنابراین به نظر می‌رسد که دوپامین در مرکز عملکرد نظام پاداش قرار دارد. یکی از راه‌های توضیح کار دوپامین، این است که آن را یک نظام پاداش به حساب آوریم. در واقع این نظام به ما می‌گوید:

«خوب بود، دوباره این کار را انجام بده و درست به خاطر داشته باش که دفعه ی قبل چگونه آن را انجام دادی»

هنگامی که برخی از مواد، سوءمصرف می‌شوند، ۲ تا ۱۰ بار بیشتر از دوپامینی که مشوق‌های طبیعی آزاد می‌کنند، دوپامین رها می‌سازند. در برخی موارد، این موضوع تقریباً به سرعت رخ می‌دهد (زمانی که مواد تدخین یا تزریق می‌شوند) و اثرات آن‌ها می‌تواند مدت طولانی تری در مقایسه با مشوق‌های طبیعی ماندگاری داشته باشند. اثرات حاصل بر روی مسیر لذت مغز، رفتارهای پاداش‌دهنده‌ی طبیعی مانند خوردن و رفتارهای جنسی را نمایان می‌سازد.

اثر چنین پاداش قدرتمندی به شدت افراد را برای مصرف مجدد و مجدد و ... بر می‌انگیزد. این موضوع دلیل آن است که گاهی اوقات دانشمندان می‌گویند:

«سوءمصرف مواد چیزی است که یاد می‌گیریم که خیلی خوب انجام دهیم»

منبع: وبلاگ حمید محبت